Tampilkan postingan dengan label ESSAY : BASA SUNDA. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label ESSAY : BASA SUNDA. Tampilkan semua postingan

Minggu, 14 Desember 2008

ESSAY : GUPERNUR JAWA BARAT ? PILIH KURING !!!

Repot milih Gupernur Jawa Barat keur tanggal 8 Juli 2003 engke ? Pilih we kuring. Kuring mibanda sababaraha kaistimewaan pikeun jadi Gupernur Jawa Barat.
Kahiji : Ngaran kuring Maman, kaasup salah sahiji ngaran anu paling populer sa Jawa Barat, lantaran ngaran eta kaasup ngaran anu moal bireuk deui pikeun urang Sunda, mun teu bisa disebut salah sahiji ngaran anu loba dipake ku lalaki di satatar Sunda ge. Ti mimiti “tukang beca” jeung “tukang ngangkut runtah” nepi ka anu titelna “Professor”, ngaran eta di Jawa Barat pasti aya, mun masih teu yakin, gampil ngabuktikeunana, tingalian we dina “Buku Telepon” paling copel sa kota Bandung we heulaanan. Ngaran anu dimimitian ku ngaran eta bakal ngantay nepi ka dua kaca dina lambaran buku telepon.
Ti mimiti dedeg-pangadeg nepi ka tangtungan, malah obrolan sapopoe dirumah tangga, nu dipake ngan ukur basa indung wungkul, basa Sunda, kalan-kalan mah sok nyeuneu mun aya nu ngagunakeun basa Sunda rada teu merenah teh, sakapeung mah sok aya eta ge nu ngageuhgeuykeun, cik atuh cenah ari pidato dinu satengah resmi mah, gunakeun we basa Indonesia, tapi tara pati diwaro, malah lila-lila mah geus teu araneheun deui mun pidato mamake keneh basa Sunda teh, lantaran dina diri masih keneh aya rasa kareueus ngagunakeun basa indung, saluyu jeung ngaran tea anu karasana leuwih “Nyunda”. Hiji tah.
Nu kadua : Alhamdulillah, nepi ka poe ieu kuring masih keneh ngalaksanakeun shalat Shubuh di masjid gigireun imah. Cek para ulama jeung mubaligh, cenah, sing saha nu sering ngalaksanakeun shalat Shubuh di masjid hirupna salawasna pinuh barokah. Malah, cenah deui bae, jalma-jalma anu kieu, anu sok nepakeun kabarokahan pikeun umat sakurilingeunana teh.
Pedah merhatikeun birokrat mangsa kiwari, ti mimiti pangkat RT teruuusss ......... ka luhur nepi ka Gupernur malah tepi ka Presiden, can aya kabejakeun anu metu ngimaman shalat berjamaah di masjid. Ari pidato, briefing jeung sambutan mah mani capetang meakkeun alas batur, tapi lebah ngimaman shalat mah, diseredkeun kanu sejen, tacan mampu jadi imam shalat berjamaah mah para pamingpin urang teh, padahal dina seuhseuhanana mah, kacida payusna mun para pamingpin nagara teh mampu jadi imam pikeun jamaahna, pikeun ma’mumna.
Teu ngaleuleungit eta ge, jaman Ordeu beh ditu di Bandung, pernah aya Wakil Walikota, anu sorana halimpu nalika keur ngimaman di masjid jami, bari mampu jeung ngakhatibanana eta teh, bubuhan wedalan pasantren ti Tasikmalaya.
Ulah tepi ka kajadian deui hiji instansi penting di kota Bandung, anu menta ka pangurus masjid, yen Bapa Kepala-na hayang ngakhatiban dina poe Jumaah, tapi dina waktu derna teh, rukun-rukun khutbah, syarat jeung wajibna khutbah dilabrak kitu bae, sanajan ti awalna mula, dibimbing ku ajudanana ge, pamustunganana khutbah jum’at, persis jiga nu keur mere briefing ka anak buahna, nepi ka tungtungna pangurus masjid jadi pada ngarentog ku jamaah, pajar khatibna harita, jalma anu teu pernah shalat Jum’at-shalat Jum’at acan, mun kamampuanana ngan ukur tepi kadinya.
Harepan sarerea hayang aya Gupernur anu “nyantri”. Dua tah.
Nu katilu : Kuring nganjrek di kota Bandung ti mimiti taun 1955, ti mimiti umur kuring harita masih keneh opat taunan tug nepi ka ayeuna taun 2003, bari jeung kudu pipindahan panganjrekan sagala rupa, lantaran kudu ngontrak imah kaditu kadieu, anu akhirna kuring apal pisan kana kasusah jalma-jalma leutik anu tiap taun, diudag-udag kontrakan imah, lamun kontrakan imahna geus tereh beak. Tilu tah.
Nu kaopat : Dina waktu ieu kuring lain anggota tentara, jadi moal aya potongan mun kuring bakal ngazhalim ka balarea, taya cupat mun kuring boga talajak nu samena-mena.
Pedah baheula di lembur sok aya kacapangan “Ra’yat leutik di pilemburan mah, harita, leuwih sieun keneh ku ABRI batan ku D.I. cenah”.
Embohna ti eta, bakal pamohalan mun kuring jadi “Herder”na para saudagar nu mana bae oge. Opat tah.
Anu kalima : Dina waktu ieu kuring lain birokrat, ku kituna henteu aya pangalaman saeutik oge ngeunaan korupsi, atawa ngadahar duit haram anu meunang ngandelkeun tina kakawasaan jeung jabatan wungkul, nepi ka aya pangusaha deungeun anu nyebutkeun rampog nagara urang teh dilakukeun ku para birokrat, anu sok menta upeti bari neugtreug ka para pangusaha, bari jeung tara aya bukti-bukti tarimana tea, murahna gajih buruh diselang-sekarkeun jeung “uang semir” anu kudu disetorkeun ka para birokrat leuwih ti misti, matak tong aneh mun pangusaha deungeun loba nu ngusap birit ka nagara sejen teh.
Jadi, Insyaa Allah, nu jadi getih jadi tulang jadi balung jeung otak kuring salila ieu, halal. Lima tah.
Anu kagenep : Sok sanajan kuring dilahirkeun mah di daerah Ciamis, tapi lantaran ti mimiti taun 1955 nepi ka poe ieu nganjrek di kota Bandung, ti bubudak di Jalan Siti Munigar (wewengkon Jalan Oto Iskandar Dinata), pindah ka Jl. Lio Genteng (wewengkon Jalan Astana Anyar), pindah ka Gg. Mulya (wewengkon Jalan Moch Toha), pindah ke Jalan Gudang Utara, pindah deui ka Jalan Kebon Kawung, pindah deui ka Jalan Leuwi Panjang, nepi ka danget ieu di Komplek Perumahan meunang nyicil ti BTN, jadi pangurus DKM, anu Alhamdulillah, sanajan panganjregan mah teu weleh ditempat-tempat kumuh bae, tapi salamet teu pernah jadi “preman”, teu pernah jadi “Okem”.
Malah jadi hiji kaistimewaan kuring ayeuna, bisa ngarasakeun kumaha pait-peuheurna dulur-dulur kuring anu hirupna kekerehet, ngarasakeun nyer-peurihna hirup ngojayan kahirupan, bari silih sered pateteep di sisi susukan Cikakak atawa sisi susukan Citepus.
Jadi mun teu rek milu nyaah ka balarea teh, asa pamohalan. Genep tah.
Anu katujuh : Dina waktu ieu, lain bae “praktisi”, tapi oge “anak sekolahan” cek si Doel mah, lantaran jarang, jalma anu mibanda pangalaman nu ngemplad panjang dina widang Manajemen Keuangan, najan teu kaasup nyongcolang ti mimiti Es hiji, Es dua, malah keur ngocal-ngocal “sponsor” pikeun Es tilu, ngan ku si cikal dipegeg heula mun dina eles kuda mah, ulah waka luhur-luhur teuing cenah sakola teh, bisi “Aa” hese nyusulna basana mah. Ngan nu pasti, sakola teh lain hasil tina iseng wungkul, tapi estu didorong ku lingkungan ti sisi ti gigir, pangpangna ku “indung si teueul”. Tujuh tah.
Anu kadalapan : Kuring boga qalbu jeung otak.
Program kuring pikeun jadi Gupernur Jawa Barat, insyaa Allah bakal jadi program anu nyongcolang, nurutkeun itungan jeung kacamata manajemen, komo deui nurutkeun hate nurani sakumna warga Jawa Barat, warga Muslim utamana, anu insyaa Allah bakal dibingbing jeung dibina ku para alim ulama. Dalapan tah.
Anu kasalapan : Mani asa anu pang “nyeni’na di satatar Sunda, pedah pernah sakali-kalina, tulisan dimuat dina majalah “Mangle”, majalah kareueus urang Sunda, anu masih toweksa kana basa Sunda, bari jeung pok-pek na, mani asa geus jadi pujangga bae rarasaan mah, pangarang moyan, anu ngan purah moyan wungkul ari isuk-isuk, nungguan matapoe manceran. Salapan tah.
Ku sakitu ge, geus karungkup tah, sarat-sarat anu diasongkeun ku Ceu Popong, dina “Lima N” teh.
Jadi lamun tea mah pamilon-pamilon sejen ngan ukur boga tilu modal, nyaeta kakawasan, duit jeung kandel kulit beungeut, kuring mah mibanda salapan kaunggulan ti antara maranehanana teh.
Tapi naha ku sakitu rek neugtreug nyalonkeun maneh jadi Gupernur ? Cek Kang Cece mah teu nalipak maneh cenah. Malah ulah cek batur, ieu mah cek “indung si kucrit” we :”Ulah waka nguruskeun jalma sa Jawa Barat, ngurus rumah tangga we heulaanan, can metu”.
Behna mah, nu adug-adugan teh, ngan ukur nafsu wungkul, mun teu kitu, ngan kaasup nu ngimpi hayang jadi Gupernur.


( Ka-ilhaman ku “Resonansi” dina “Republika” waktu milih Gupernur DKI)

Sabtu, 13 Desember 2008

ESSAY : NGAMA'NAAN TULISAN

Mun pareng nguji mahasiswa dina ujian akhir atawa keur ngabingbing mahasiswa nu keur nyusun skripsi, sok rada cerewed teh palebah tulisanana, komo mun pareng manggihan kalimat nu salah ngetikna, sok pangcerewedna rarasaan mah, malah sok bari ngagelendeng sagala rupa ka para mahasiswa nu pareng tulisanana loba salah ngetikna teh, malah sok diembohan ku kalimat saperti kieu : “Skripsi ieu teh mangrupa tulisan hidep atawa karya hidep anu panggedena nepi ka danget ieu mah, nepi ka hidep bakal boga harepan, yen karya hidep ieu teh bakal dibaca ku balarea, bakal dibaca ku masyarakat umum, malah kuduna memang kitu, skripsi ulah ngan ukur jadi eusi perpustakaan sakola wungkul, tapi kudu bisa dibaca malah kudu nepi ka bisa digunakan ku masyarakat, tapi hal ieu pamohalan kahontal mun tulisanana masih keneh balatak salah ketikna, lantaran pasti nu maca ge boseneun manten memeh parat macana”.
Tah, lamun geus nepi kadinya, lamun skripsi geus loba salah ketikna kitu, skripsi teh sok dibalikkeun deui ka mahasiswana, supaya diomean heula, bari tangtuna sok dituduhkeun heula dilebah mana-manana kalimat anu salah ketikna tea.
Nu rada mindeng kapanggih dina kecap “datang” sok jadi kecap “dating” dina skripsina mah, mun dina basa Sunda mah kecap “teh” sok robah jadi “the” geus teu aneh deui eta teh.
Dina “MANGLE” NO. 2075 dina “Lawang Saketeng” aya ajakan ka para mitrana sangkan bisa nuliskeun pangalaman lalampahanana, boh keur tugas atawa keur naon bae, sangkan bisa “sharing” jeung para mitra para langganan “MANGLE”.
Memang panggampangna nulis mah, lebah nuliskeun pangalaman pribadi, samemeh nyieun karangan atawa novel teh, saperti mangsa keur rumaja baheula nulis dina buku harian geuning, sakitu galecokna pan.
Coba geura dam un leukeun mah, ulah jauh-jauh, dina kareta api we, mun pareng merhatikeun leuwih teleb mah, da bisa jadi tulisan anu panjang ngemplad, ti mimiti ngariegna gerbong kareta nu katarik ku lokomotif, terus sora handaruanana kareta waktu keur laju dinu sakitu tarikna, nepi ka ruag-riegna kareta kabawakeun tarikna lokomotif, estu matak pogot nuliskeunana pikeun nu geus biasa nulis mah, tapi pikeun urang ge nu teu biasa nulis, bisa dilatih, asal keyeng tea, pan nulis buku harian ge baheula bisa.
Malah geura eta mun nengetan para panumpang kareta, da matak resep atuh sabenerna mah, ulah jauh-jauh, eta we nu gigireun urang, hareupeun atawa tukangeun urang, kapan mun ditataan mah geura, aya nu jongjon wae maca koran, aya nu nundutan wae, aya nu ngobrol bari jeung pepeta bae, malah aya nu tungkul we geuning ningali kaluar, jiga nu anteng merhatikeun tihang telepon nu jiga keur lulumpatan tea.
Komo meureun mun pangalaman-pangalaman lalampahan nu rada lega ambahanana, nu jarah ka Mekah tea, nu tugas ka Amerika tea, ka Eropa tea, pantes pisan mun dijadikeun tulisan teh, keur “sharing” jeung para mitra nu mikacinta “MANGLE” cenah.
Ngan titip teh nu tadi tea, lebah nuliskeunana, usahakeun ulah aya salah ngetikna, komo nepi ka salah nempatkeun kalimat mah, bisi nu maca salah ngama’naan eusi tulisanana, atawa teu mustahil nu maca geus boseneun manten, samemeh tamat macana.
Ari nu jadi sabab, entong boro nu karek aya kahayang nulis, ieu mah di “MANGLE” na sorangan, anu cenah geus puluhan taun terbit teh, nepi ka poe ieu, masih keneh balatak salah ngetikna, teu ngaleuleungit eta ge, mun tea mah aya kalimat nu kurang merenah dina konsep tulisan sok dibenerkeun langsung ku para “editor” na, tapi tetep nepi ka “MANGLE” nu pang akhirna, salah ngetik mah aya keneh bae.
Geura ieu urang guar nu aya dina “MANGLE” nu pangakhirna katarima we, nomer 2075, dina kolom “Koropak” kolom nu ka hiji, “katembong” ditulis jadi “kateumbong”, “rada resik” ditulis “rasa resik”, “Parisj van Java” ditulis “Parij van Java” teu make huruf “s”, dina kolom nu kadua, “mugia bae” ditulis “mugia baer”, dina kolom nu kaopatna “keur barudak nu lalulus” maksudna mah jigana “keur barudak nu teu lalulus”.
Terus dina kolom “Katurug Katutuh” kolom nu kadua “Asa mobok manggih gorowong” ditulis “Asaa mobok manggih gorowong”, kolom katiluna, “sorangan” ditulis “soarangan”, kolom kaopat “antara” ditulis “anatara”, kolom kalima, “Diitung” ditulis “Ditung”, “Mun” ditulisna teu make “n” jadi “mu”, “ditanyakeun” ditulisna “ditanykeun”, dina kolom nu kalimana, “aras-urus” ditulis “uars-urus”
Dina kolom “Esey” meunang H. Usep Romli HM, ungggal kolom ti anu genep kolom teh, aya salah ngetikna, kolom kahiji “bisa” jadi “bias”, “pinuh” jadi “pinu”, kolom kadua “sagala” jadi “sagal”, “pikeun” jadi “pikeu”, kolom katilu, “tumiba” jadi “tumba”. Dina kolom kaopat mah, aya kecap “rokata” duka teuing tina naon kecap asalna.
Dina kolom “Munara Cahya” nya kitu keneh, dina kolom anu katilu “kaayaan” jadi “kayaan”, dina kolom nu kaopatna mah “nu mecak dibandungan” teuing naon ma’nana, sarua jeung dina kolom anu kagenep, kecap “sagala rohaka” duka teuing timana asalna.
Dina kolom “Barakatak”, dina kolom “Prang-pring” malah dina “Kolom” ge nya kitu keneh. Loba keneh pisan nu salah ngetikna.
Duka tah nu sejen, para mitra nu mikacinta “MANGLE” teu aya bejana ngaributkeun hal-hal nu saperti kieu, duka pedah ngama’lum, duka teuing teu wanieun, pedah “MANGLE” mah geus puluhan taun tea, ngokolakeun majalah Sunda teh, nepi teu wani ngiritikna ge.
Padahal, mun tea mah oplah “MANGLE” teh nepi ka 5.000 exemplar weh, mun sa exemplar di baca ku tiluan we, meureun nu maca teh aya kana 15.000 urangna. Hartina 15.000 jalma nu salah maca kecap atawa kalimat dina majalah “MANGLE”
Peureus memang, tapi mangrupa kanyaah ti anu mikacinta “NYI MANGLE”.